Ryczałt, skala czy podatek liniowy: jak wybrać w 2026 roku

Trzy formy w jednym akapicie

Ryczałt to podatek liczony od przychodu, bez odliczania kosztów. Stawka zależy od tego, co robisz: od 2 do 17 procent. Skala podatkowa to 12 procent do progu 120 tysięcy złotych dochodu rocznie i 32 procent powyżej, z kwotą wolną 30 tysięcy i możliwością odliczenia kosztów. Podatek liniowy to stałe 19 procent od dochodu, bez kwoty wolnej i bez wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

Różnica nie sprowadza się do samej stawki. Przy każdej formie inaczej liczy się składka zdrowotna, a to ona często przesądza o wyniku.

Przykład na liczbach: 200 tysięcy przychodu

Załóżmy usługi informatyczne, 200 tysięcy złotych przychodu rocznie i 30 tysięcy kosztów.

Wyliczenie poglądowe, bez ulg i odliczeń, przy stawce ryczałtu 12 procent. Twoja stawka może być inna, a przy innych kosztach kolejność się odwraca.

Przy 30 tysiącach kosztów wygrywa ryczałt. Podnieś koszty do 90 tysięcy i pierwsze miejsce zajmuje skala, bo podstawa opodatkowania spada, a ryczałt kosztów nie widzi.

Kiedy która forma ma sens

Ryczałt przy niskich kosztach: programiści, konsultanci, trenerzy, fizjoterapeuci. Cały koszt to laptop, telefon i księgowość.

Skala przy realnych kosztach i umiarkowanym dochodzie: handel, produkcja, budowlanka, transport. Dochodzi wspólne rozliczenie z małżonkiem, które przy dużej różnicy zarobków bywa warte więcej niż sama stawka podatku.

Liniowy gdy dochód wyraźnie przekracza próg, a koszty są. Tracisz kwotę wolną i wspólne rozliczenie, więc poniżej 120 tysięcy dochodu to zwykle zła decyzja.

Cztery pułapki, o których się nie mówi

• Stawka ryczałtu bywa sporna. Ta sama praca potrafi mieścić się w dwóch stawkach, a urząd może mieć inne zdanie niż Ty. Przy niejednoznacznej działalności warto wystąpić o interpretację indywidualną, zanim wybierzesz.
• Nie każda działalność może być na ryczałcie. Wyłączone są między innymi apteki, handel częściami do pojazdów i kupno-sprzedaż walut.
• Praca dla byłego pracodawcy blokuje liniowy. Jeśli w tym samym roku wykonujesz dla niego to samo, co robiłeś na etacie, podatek liniowy odpada.
• Składka zdrowotna nie jest kosztem przy skali, a przy liniowym odliczysz ją tylko do rocznego limitu. To realnie zmienia rachunek.

Do kiedy trzeba zdecydować

Do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w danym roku. Zarabiasz pierwszy raz w styczniu, decydujesz do 20 lutego. Wybór wiąże Cię na cały rok.

Formę zmienia się przez wniosek w CEIDG albo oświadczenie do urzędu skarbowego. Zwykłe „powiem księgowej" nie wystarczy, bo to zgłoszenie do urzędu, nie ustalenie wewnętrzne.

Co z tym zrobić

Weź swoje realne liczby z ostatniego roku: przychód, koszty, sytuację małżonka, planowane duże zakupy. Policz wszystkie trzy warianty, nie dwa. Jeśli różnica wychodzi poniżej dwóch tysięcy złotych rocznie, wybierz formę prostszą w obsłudze, bo oszczędność zje czas.

Robimy to wyliczenie dla klientów przed każdą decyzją i przed każdym styczniem. Trwa kilkanaście minut, a wynik potrafi zaskoczyć obie strony.

Policzymy Twoje warianty